Paşaköy çevresindeki taşlı banketlerde meydana gelen lastik ve jant hasarları çoğunlukla yüksek hızdan değil; karşılıklı araç geçişi sırasında yol kenarına birkaç santimetre fazla yaklaşılmasından doğar.
Asfaltın yanında düzenli bir bordür bulunmadığında yolun gerçek sınırı ilk bakışta net görünmeyebilir. Gevşek taşlar, sertleşmiş toprak ve kırık asfalt parçaları sürücüye kullanılabilir bir geçiş alanı gibi görünebilir.
Sağ tekerlek bankete kontrollü biçimde inse bile araç yeniden asfalt üzerine çıkarılırken lastik ve jant sert kenara açıyla yüklenebilir.
Taşlı banket neden yanıltıcıdır?
Banket yüzeyi düz görünse de aynı birkaç metre içinde farklı zemin yapıları bulunabilir:
-
Gevşek çakıl
-
Sabit ve sivri taşlar
-
Asfalt kırıkları
-
Küçük yüzey çökmeleri
-
Sertleşmiş toprak sırtları
-
Tekerlek izleriyle oluşmuş kanallar
Sürücü ön tekerleğin güvenli zemine indiğini düşünebilir. Ancak taşların altında bulunan seviye farkı, lastiğin beklenenden daha aşağıya oturmasına neden olabilir.
Bu durumda jantın dış kenarı asfalt sınırına veya sabit bir taşa yaklaşır.
Somut bir Paşaköy senaryosu
Saat 17.10’da Paşaköy çevresindeki bir bağlantıda ilerleyen aracı düşünelim.
Karşı yönden geniş gövdeli bir kamyonet yaklaşır. Sürücü iki araç arasındaki mesafeyi artırmak için hafifçe sağa yönelir.
Sağ ön tekerlek taşlı bankete iner. Araçta kısa süreli bir sarsıntı hissedilir; ancak sürücü geçişi tamamlamak için düşük hızla ilerlemeye devam eder.
Kamyonet geçtikten sonra direksiyon sola çevrilir ve araç yeniden asfalt üzerine alınır. Lastik, kırık asfalt kenarına açıyla yüklenir. Jantın dış yüzeyi sert sınıra sürter ve lastik yanağı kısa süre sıkışır.
İlk kontrolde yalnızca jant üzerinde çizik görülebilir. Lastik yanağındaki ezilme veya kesik ise daha dikkatli incelemede fark edilebilir.
Hasar neden asfalta dönüşte büyür?
Bankete iniş çoğunlukla küçük bir açıyla gerçekleşir.
Aracın yeniden yola çıkarılması sırasında ise tekerlek, asfaltın yüksek kenarına çapraz biçimde yaklaşabilir. Bu hareket:
-
Jant sürtmesini büyütebilir
-
Lastik yanağını sıkıştırabilir
-
Lastikte kesik veya kabarma oluşturabilir
-
Balansı etkileyebilir
-
Direksiyon hizasını değiştirebilir
Sürücünün direksiyonu hızlı biçimde çevirmesi veya aynı anda hızlanması tekerleğe binen yan yükü artırabilir.
Arka tekerlek neden ayrıca kontrol edilmelidir?
Ön tekerlek asfalt üzerine çıktıktan sonra sürücü temasın sona erdiğini düşünebilir.
Ancak aracın arka bölümü ön tarafla aynı çizgiyi izlemez. Sağ arka tekerlek bankette daha uzun süre kalabilir ve asfalta daha dar açıyla dönebilir.
Bu nedenle hasar:
-
Yalnızca ön jantta
-
Yalnızca arka jantta
-
Her iki sağ jantta
-
Lastik yanağı ve marşpiyel altında birlikte
görülebilir.
Ön tekerlekte iz bulunmaması, arka tekerleğin banket sınırına temas etmediğini göstermez.
Lastik hasarı neden hemen anlaşılmayabilir?
Lastik yanağındaki baskı her zaman anında hava kaybı oluşturmaz.
Temas sonrasında:
-
Yüzeysel sıyrık
-
Küçük kesik
-
Yanağın içinde zayıflama
-
Sonradan oluşan kabarma
-
Yavaş basınç kaybı
görülebilir.
Araç normal ilerliyor olsa bile lastik basıncı, yanağın tamamı ve jant–lastik birleşimi kontrol edilmelidir.
Direksiyonda titreşim, aracın bir tarafa çekmesi veya lastik basınç uyarısı dikkate alınmalıdır.
Hangi parçalar incelenmelidir?
Taşlı banket temasından sonra şu bölgeler kontrol edilmelidir:
-
Ön ve arka jantların dış kenarları
-
Lastik yanakları
-
Lastik basınçları
-
Jant–lastik birleşim noktaları
-
Çamurluk içi plastikleri
-
Marşpiyel altı
-
Tamponun alt köşesi
-
Direksiyon ve rot hizası
Janttaki hasar yüzeysel görünse bile eğilme veya çatlak şüphesi varsa teknik inceleme yapılmalıdır.
Olay yeri nasıl kaydedilmelidir?
Yalnızca jantın yakın fotoğrafı banket temasının nasıl oluştuğunu açıklamaz.
Mümkünse şu görüntüler alınmalıdır:
-
Yolun genel genişliği
-
Aracın ilerleme yönü
-
Asfalt ile banket arasındaki seviye farkı
-
Tekerleğin indiği taşlı bölüm
-
Kırık asfalt kenarı
-
Sabit veya sivri taşlar
-
Ön ve arka jantların yakın planı
-
Lastik yanakları
-
Araç altındaki olası temas izleri
Paşaköy’de taşlı bankette oluşan lastik ve jant hasarının temel nedeni yalnızca yolun dar olması değildir. Karşılıklı geçiş, gevşek zemine kısa süreli iniş ve sert asfalt kenarına çapraz dönüş aynı manevrada birleşir.
Bu yerel hasar yapısı Paşaköy Kasko Rehberi içinde banket ve ova yolu riskleriyle, Mesarya Kasko Rehberi içinde kırsal bağlantılardaki fiziksel araç hasarlarıyla, Kuzey Kıbrıs Kasko Rehberi içinde ada genelindeki hasar davranışlarıyla ve Kuzey Kıbrıs Kasko Sigortası sayfasında poliçenin temel kapsamıyla birlikte ele alınır.
