Yenikent İç Sokakta Yaya Gördüğünü Varsayma Yanılgısı

Yenikent’in iç sokaklarında hız düşüktür ve sürücüler çoğu zaman çevreyi bildiklerini düşünür. Bu aşinalık, yaya algısında tehlikeli bir varsayım üretir: “Yaya varsa görürüm.”

Özellikle 17.30–19.30 aralığında konut dönüş saatlerinde çocuk, yaya ve kısa mesafe yürüyüşleri artar. Ancak sürücü zihni sokak düzenine alışmıştır. Park eden araçların arasından çıkabilecek bir yayayı her zaman aktif olarak taramaz.

Risk burada başlar.

Sürücü park sırası arasından bir hareket beklemez. Oysa çocuk ya da yaya aniden yol kenarından adım atabilir. Tepki süresi birkaç saniye kısalır.

Somut bir senaryo 18.27 civarında tipiktir.

Yenikent iç sokakta ilerleyen araç, sağ kenarda park etmiş araçları geçmektedir. Park arasından bir yaya karşıya geçmek ister. Sürücü yayanın varlığını son anda fark eder. Sert fren yapılır. Arkadaki araç da zincirleme tepki verir.

Bu noktada hız düşük olabilir. Ancak mesafe çok kısadır.

Yaya gördüğünü varsayma yanılgısı, aşinalıktan doğar. Sürücü sokakta sık sürüş yaptığı için beklenmedik hareket ihtimalini düşük kabul eder. Bu da aktif taramayı azaltır.

Yaz akşamlarında açık cam ve sohbet dikkat dağınıklığı yaratabilir. Kışın ise düşük ışıkta koyu kıyafetli yaya daha geç seçilir.

Yenikent iç ağında bu tür durumlar genellikle temas olmadan atlatılır. Ancak ani fren ve sert refleks üretir.

Bu omurga düşük hız ortamında bile risk üretir. Çünkü risk hızdan değil, beklenmeyen hareketten doğar.

Yenikent iç sokaklarında yaya faktörü sabittir. Değişen, sürücünün algı hazırlığıdır. Varsayım birkaç saniye geç kırıldığında zincirleme baskı oluşabilir.